محمّد خوانساری - حاجی ملا میرزا

جناب حاجی ملا میرزا محمد خوانساری مجتهد که در سال 1308 ه ق از راه مکه برای زیارت به عکا آمده به حضور مبارک مشرف شدند و در مراجعت بایران جناب سمندر و جناب معلم و جناب ورقا و دو پسرشان تا رشت همراه بودند. بواسطه تحریک علما دیگر نتوانستند در خوانسار زندگی کنند و به طهرا ن رفتند و در نهایت قناعت گذرانیدند(1) حاجی ملّا محمد از جمله علمای بیان در خوانسار از توابع اصفهان و پسر ملّا محمد رضا مجتهد خوانساری میباشد. ملّا محمد در خوانسار متولّد شد و تحصیل علوم دینیه نمود و برای تکمیل تحصیلات خویش عازم عراق گردید. در بسیاری از شبها در مسجد به دعا و مناجات می پرداخت و با تضرّع "فرج آل محمد" را می طلبید تا اینکه در سال 1261 ه ق توسط حجاج خبر دعوت حضرت باب را شنید. بی درنگ به وطن خویش مراجعت نمود و در مسجد پدر به امامت جماعت پرداخت و اخبار و بشارات امامیّه راجع به ظهور قائم موعود را به سمع اهالی میرساند. پس از چندی توقیعی از حضرت اعلی برایش ارسال شد که موجب اشتعال ایمانش گردید و علنا بشارت مهدی را داد تا هنگامی که اخبار تبعید و سجن حضرت از جانبی و تصدیق و اقبال کثیری از علما از جانبی دیگر شنید و جوش و خروشی در مردم پدید آمد و آشکارا به تبلیغ امر جدید پرداخت. آنها شکایت به احتشام الدوله حاکم کردند و او را به گلپایگان مرکز حکومت بردند ولی با شفاعت علما و ضمانت پدر مستخلص شد و امامت و مسجد را به پدر واگذاشت و به خدمت مردم و مؤمنین پرداخت تا آنکه شهادت عظمی واقع شد(2)